آیا می دانستید فرسودگی شغلی و استرس مزمن بر سلامت پوست و زیبایی تاثیر می گذارد؟

اشتراک گذاری :

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در email

شهلا مولوی دکترای سلامت و پست دکترا پزشکی روان تنی

فرسودگی شغلی سندرمی است كه در محيط كار و در نتیجه شرایط استرس زای شغلی ایجاد می شود واثرات مخرب آن در زندگی و مشاغل پر استرس مشهود است. به عبارت دیگر فرسودگی شـغلی تحـت تـاثیر مجموعـه ای از ویژگی های فردی، شغلی و سازمانی افراد  قرار می گیرد و برای كنتـرل آن علاوه بر توجه به ویژگی های شغلی باید به شرایط و نیازهای فردی- اجتماعی و شرایط سازمانی نیز توجـه کرد. 

یکی از پیامدهای اجتناب ناپذیر استرس شغلی، فرسودگی شغلی است. مادامی كه استرس شغلی از میان برداشته نشود فرسودگی شغلی نیز همچنان ادامه خواهد داشت و حتی باعث پیر شدن زودرس افراد می شود.

استرس مزمن در افراد به شکل گوناگون نمود پیدا می کند. استرس گاهی در برخی افراد  باعث سردرد و میگرن می شود در برخی باعث درد معده و کمردرد می شود. هم چنین استرس در برخی تعریق پوست را افزایش می دهد یا باعث وقوع ضایعات در پوست انسان می شود. در برخی دیگر مولد مشکلات قلبی و بیماری های مزمن می شود.

 با این شرایط  طبیعی است که استرس باعث کاهش کیفیت زندگی افراد شود. هم چنین محققان گزارش کرده اند افرادی که با استرس شغلی و فرسودگی شغلی مواجه هستند در طولانی مدت در معرض خطر بیماری های پوستی مانند جوش صورت، اگزما، بیماری صدف، روزاسه، تاول، تبخال، کدورت پوست و افزایش ترشح چربی در پوست و چروک شدن پوست هستند. گفتنی است احساساتی که افراد در درون خود دارند می تواند بر ظاهر آنها اثر بگذارد.
تمام وقایعی که از نظر عاطفی بر احساس آرامش و خوب بودن ما اثر بگذارد، از جمله افسردگی، اضطراب و استرس، می توانند با مشکلات مو،ناخن و پوست مرتبط باشند.

گاهی مبتلایان به افسردگی، اضطراب یا وسواس دچار خارش قسمتهایی از پوست می شوند. آنها به طور عادتی ابرو، سر یا مژه خود را می کنند. در این شرایط نیاز به درمان وجود دارد. محققان گزارش کرده اند که مشکلات عاطفی در کودکان، آنان را مستعد ابتلا به مشکلات پوستی  مانند درماتیت آتوپیک می کند. استرس می تواند باعث افزایش تعداد سلول های دفاعی و نیز فعال شدن نابجای آنها در پوست شود و در نتیجه باعث وقوع واکنش های خود ایمنی مثل حساسیت سرشتی پوست گردد. علاوه بر این می تواند عود بیماری های پوستی را بیشتر کند.

گاهی ضایعات پوستی خود را بصورت خارش نشان می دهد. این خارش  باعث به جا ماندن اسکار در محل جوش و گسترش آن می شود.

با مروری بر مکانیزم استرس و فرسودگی شغلی بر سلامت پوست مشخص می شود که ابتدا پوست به واسطه فشار و خستگی و آزاد شدن هیستامینها حساستر شده و ملتهب می شود. این مسئله باعث شکنندگی ناخن، ریزش مو و خارش پوستی می شود. از طرفی افراد پر استرس و خسته به سلامت پوست خود بی توجهی می کنند و پوست خود را با خارش مورد آزار قرار می دهند. به این ترتیب استرس میتواند باعث ایجاد سیکل معیوب تشدید خارش و زخم شدن مکرر پوست افراد  شود. از طرفی در اثر استرس هورمونی مانند کورتیزول ترشح می شود که باعث افزایش ترشح چربی در صورت و بدن میشود. علاوه بر این، نادیده گرفتن دمودکس از موارد شایعی است که به عارضه های مختلفی در پوست و مو می انجامد.  دمودکس انگلی است که بر روی پوست انسان زندگی می‌کند و تراکم بیش از حد آن موجب مشکلات شایعی چون آکنه، خارش، ریزش مو، روزاسه و غیره می‌شود.

مطالعات نشان داده اند که پوست انعکاس خوبی از استرس است. حداقل ۳۰% بیماران با مشکلات پوستی دارای یک مشکل روان تنی زمینه ای هستند که اغلب در ویزیت اول بیمار پنهان می ماند. اما در صورتی که کشف و درمان شود، می تواند اثر بسیار مثبتی در بهبود وضعیت پوستی بیمار بگذارد.

مشخص شده که جوانتر به نظر رسیدن فرد، در ۲۹% موارد با کاهش سطح اضطراب زمینه ای و در ۳۶% موارد، با احساس آرامش بیشتر همراه است.

از عوامل به وجود آورنده استرس شغلی و فرسودگی شغلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- حمایت نکردن مسئولان از کارکنان

۲- شرایط پرتنش و استرس زا

۳- عدم امنیت شغلی و عدم امکان ارتقاء و پیشرفت

۴- وجود همکاران ناخوشایند

۵- حجم زیاد کارها 

۶- مشکلات خانوادگی و عدم استراحت به موقع

۷- مسلط نبودن به مهارت های زندگی

۸-رقابت غیر معمول بین کارکنان و نادیده گرفتن خواسته های آنان

9-نداشتن مهارت کافی در نحوه انجام کار

10- شرایط فیزیکی نامطلوب محیط کار

علایم و نشانه های استرس شغلی و فرسودگی شغلی

 بی خوابی، حواس پرتی، اضطراب و تنش، غیبت از کار، افسردگی و خستگی، ناامیدی و عصبی شدن، مشکلات فردی و بین فردی و بیماری های مزمن مانند بیماری های قلبی از علایم و نشانه های استرس شغلی و فرسودگی شغلی هستند.  

از جمله راهکارهای پیشگیری و مدیریت استرس و فرسودگی شغلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تغییر سبک زندگی
  • مدیریت استرس و اضطراب
  • بهداشت خواب 
  • رژیم غذایی مناسب
  • استفاده از تکنیک های خودیاری مانند گوش دادن موسیقی، ورزش کردن 
  • تنفس عمیق دم و بازدم
  • ترک سیگار کشیدن و مصرف قلیان
  • مراجعه  به روانشناس سلامت
  • مراجعه به پزشک پوست 

بنابراین با درمان به موقع و رسیدگی به پوست می توان مشکلات روحی و روانی مانند اعتماد به نفس کم، افسردگی و ترس از حضور در مکان های اجتماعی را کم کرد. برای این کار لازم است در صورت نیاز داروهایی را به تجویز پزشک مصرف کرد.

منابع

فرناز رحمانیمژگان بهشید، وحید زمانزاده، فرزاد رحمانی. (1389). ارتباط سلامت عمومی، استرس و فرسودگی شغلی در پرستاران شاغل در بخش‌های ویژه بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز . نشریه پرستاری، جلد 23. شماره 66.

Maslach C, Schaufeli WB, Leiter MP.(2001) Job burnout,  Annual Review of Psychology 2001; 52:397-422

  Ross R, Ltmayr E. (2006) Job Stress: Manage stress and anxiety for the individual and the organization, Khajehpour Gh (Translator). 1st Edition, Baztaab: 2006, Tehran [Persian]

مطالب بیشتر